Laatst bijgewerkt op 2 april, 2020
Fez heeft de grootste authentieke medina van de moslimwereld. Een labyrint met meer dan 9000 kleine straatjes, steegjes en poortjes. De nachtmerrie van iedere kaartenmaker, de droom van 1000-en-1 nacht.
Authentieke ijzersmeden, leerlooiers, pottenbakkers; winkeltjes vol fraaie tapijten en gewaden; de geuren van kruiden, olijven, kebab en muntthee, chaotische marktjes vol verse groenten en fruit… Geen stad fysiek zó dichtbij, maar cultureel zó ver weg als het mystieke Fez. In dik drie uur vliegen sta je in een compleet andere wereld. Fez is de meest authentieke van alle vier de Marokkaanse koningssteden, minder toeristisch ook dan bijvoorbeeld Marrakech. De eeuwenoude stad heeft met zijn enorme medina de grootste autovrije zone ter wereld.


De medina van Fez in de vroege ochtend.
Al in de 8e eeuw werd de voorloper van de stad Fez gesticht door vader en zoon Idris die op de linker- en rechterrivieroever ieder een dorp oprichtte. In de 11e eeuw werden deze twee dorpen samengevoegd tot de stad Fez en werd het een echte handelsstad. Tegenwoordig is Fez met zijn 1 miljoen inwoners één van de grootste steden van Marokko. Het historische centrum waar de medina en de stadsmuur onderdeel van uitmaken is uitgeroepen tot UNESCO werelderfgoed.


Bab Bou Jeloud, de blauwe poort naar de medina.
Fez is geen stad met bezienswaardigheden in de klassieke zin van het woord. Eigenlijk is er maar één echte attractie: de medina. En dus moet je vooral lopen, heel veel lopen. Je zult keer op keer verdwalen, maar dat is alleen maar leuk. Onthoud: bergafwaarts is dieper de medina in, bergopwaarts is richting de grote toegangspoort: de fraaie Bab Boujeloud. Elk deel van de medina heeft zijn eigen handel en specialiteit: vlakbij de tanneries (zie verderop) vind je bijvoorbeeld meerdere weverijen waar men tapijten en sjaals met de hand maakt; het kleine pleintje Place el-Seffarine staat weer om de vele zilver- en koperwerkplaatsen.
Vlakbij de blauwe poort vind je de Madrassa Bou Inania, een oude religieuze school (madrasa) en moskee gebouwd tussen 1351 en 1356. Dit gebouw bevat zeer fijne versieringen in de Merenidische stijl: houtwerk, stucwerk, bogen, kalligrafie en gedetailleerde mozaïeken. De madrassa beschikt ook over een minaret, wat ongebruikelijk is voor Fez, en het is de enige moskee die voor niet-islamieten toegankelijk is in Fez.


Binnenplaats van de Madrassa Bou Inania. Foto door Alfons Taekema.
Loop veel zelf door Fez, maar boek ook een dag(deel) een gids. Hij loopt net weer die straatjes in die je zelf niet vindt en vertelt je alles over de levensgewoonten in Fez. Als je het toch te pakken hebt, loop dan ook naar de filmsetachtige Mellah, de deels verlaten joodse wijk, net buiten de medina. Grote kans dat een local je direct aanbiedt om de buurt te laten zien, uiteraard voor een bescheiden vergoeding.


Eén van de leerlooierijen in Fez.
Fez is een uitdaging voor je neus. De meest indringende geur komt van de ‘tanneries’, oftewel leerlooierijen, waar dierenhuiden gevild en gekleurd worden in diepe vaten vol vloeistoffen waarvan je de exacte samenstelling niet wilt weten. Een genot voor het oog, niet voor de neus.




Toch worden je reuk- en smaakorganen ook op een positieve manier geprikkeld. Rokende eettentjes, verse vruchten en olijven op de markt, geurende muntthee bij lokale cafeetjes. Wees niet bang en schuif in de food souk aan bij de locals voor een verse kebab. De ‘keuken’ is dan misschien niet zo schoon als thuis, maar het kruidige vlees is een feest. ’s Avonds vermengen etensgeuren zich op de gezellige pleintjes en straatjes bij de Bab Boujeloud. Aan de tajine’s (stoofpot) en couscous ontkom je niet. Heerlijk, en meer dan €5 hoeft het niet te kosten. Bij de wat chiquere eetgelegenheden in de medina vind je de fameuze ‘pastilla’, een hartige pastei van duif of kip en amandelen in dun bladerdeeg.


Wat je ook koopt in Fez, of het schoenen, kruiden, kleren of theepotten zijn, neem nóóit genoegen met de eerste vraagprijs. Sterker nog, de verkoper zal beledigd zijn als je niet minstens meteen een tegenbod doet van ¼ van die prijs. Ga ervan uit dat de prijs uiteindelijk altijd met minstens 40 of 50% omlaag kan.


Traditionele lampen te koop in de souk.
Wil je perse iets anders dan de Marokkaanse keuken, begeef je dan naar de Ville Nouvelle waar je verschillende Italiaanse, Chinese en Franse eetgelegenheden vindt. Het nieuwere, Franse gedeelte van Fez bereik je voor enkele euro’s met de taxi. Hier is alles compleet anders. Brede boulevards, rotondes met fraaie fonteinen en overal ijsshops en cafés. Hier bevinden zich ook de schaarse nachtclubs die Fez rijk is.
Wie de chaos van de medina even wil ontvluchten, kan in de omgeving van Fez mooie dagtripjes maken. Tip: pak bijvoorbeeld de trein naar Meknes en daar meteen een taxi naar de ruïnes van Volubilis en de heilige moslimstad Moulay Idris. Eet bij het teruggaan op het grote plein van Meknes, wandel daar nog even door de (kleinere) medina en neem dan de trein weer terug.
Een van de mooiste aspecten van een bezoek aan Fez is het logeren in een ‘riad’ of ‘dar’. Vergeet de standaard hotels in de ‘ville nouvelle’ (het nieuwe gedeelte van Fez). Een riad is een authentiek, gerestaureerd Marokkaanse herenhuis, gelegen in de medina, met een sfeervolle binnenplaats en heerlijk dakterras. Een ‘dar’ is een soortgelijk Marokkaans huis maar dan zonder binnenplaats. Door de kleurrijke tapijten en vele prachtige mozaïeken waan je jezelf in een riad of dar in een Aladdin-film. De meeste riads en dars worden gerund door geëmigreerde Fransen en hebben slechts enkele kamers. ’s Ochtends zet het vaak Marokkaanse huispersoneel verse sapjes, gebakken crêpes, jam en koffie voor je neer. Geniet bij ondergaande zon na een lange warme dag, uitkijkend over de daken en minaretten van Fez, op de loungebank van het dakterras. Voor de liefhebber: met een beetje mazzel (of: research vooraf!) hebben ze er, in tegenstelling tot in de rest van de medina waar dit verboden is, wijn en koude blikjes bier.


Voorbeeld van een riad in Fez (Dar Skalli). Foto door Alfons Taekema.
Enkele Fez accommodatie tips voor schitterende, betaalbare riads en dars in de medina: Riad Laayoun, Dar Finn, Riad Meski of de luxe, wat modernere Riad Anata. Kijk hier voor een compleet overzicht aan hotels en riads in Fez.
Nabij Fez ligt het Fes-Saiss Airport waar dagelijks vluchten aankomen uit Europa en uit andere Afrikaanse landen. Ryanair vliegt rechtstreeks vanaf Eindhoven, Brussel en Weeze naar Fez, soms al vanaf €55 retour.
Je “Local Hero” Brahim maakt jouw reis uniek met zijn insider tips. Gelijk persoonlijk contact en lokaal geregeld.
Bezoek website
FOX Verre Reizen biedt zowel groepsrondreizen als privéreizen met huurauto (tip!) naar Marokko aan.
Bezoek website
Stel zelf de Marokko rondreis samen die bij jouw wensen past door bouwstenen te combineren tot een complete rondreis.
Bezoek website
Tijdens de zomermaanden kan de temperatuur in Fez behoorlijk oplopen. Vandaar dat deze stad het beste te bezoeken is in het voorjaar of najaar: april, mei en september zijn perfecte maanden. In de wintermaanden is er kans op veel neerslag en daalt de temperatuur tot (soms ruim) onder de 20 graden.
In 2012 bezocht ik samen met een vriendin Marokko. We maakten een korte rondreis van 8 dagen. Achteraf veel te kort maar het budget was er niet naar om langer weg te gaan. Een van de plaatsen die we tijdens onze reis bezochten was koningsstad Fez. Wow! We werden door een lokale gids door het doolhof van straatjes geleid. In een woord: prachtig! Wat ik me ook nog goed herinner is dat we in Fez, op aanraden van onze Nederlandse gids, duif hebben gegeten. Ik durf de naam van het gerecht niet te zeggen maar het was hartig en zoet tegelijk met een soort kanaal en suikerpoeder op de top. Een beetje angstig namen we de eerste hap maar het was echt heel lekker! Zou het graag nog eens eten.
Vliegen naar Fez is alsof je in een tijdsmachine stapt en een paar uurtjes later terecht komt in een ver ver verleden dat we kennen uit films. Smalle straatjes tussen opeengepakte huizen waar kinderen lachen en spelen. Vrouwen die zittend in de deuropening bezig zijn met de voorbereidingen voor de avondmaaltijd. Mannen die met hun handelswaar richting de markt gaan, soms vergezeld van een ezel. In de winkels (wat geen winkels zijn zoals wij ze kennen, maar kleine ruimtes waar spullen staan uitgestald) worden nog echte ambachten uitgevoerd. De geuren die je ruikt passen ook bij dit ouderwetse straatbeeld. De ene seconde niet al te fris door vlees, vis of afval van de markt. De andere seconde overheerlijk door lekkere etensgeuren. Een bezoek aan Fez prikkelt je zintuigen. Je kijkt je ogen uit, je ruikt uiteenlopende geuren, je proeft nieuwe kruiden en smaken, je hoort klanken en geluiden die je in de moderne westerse wereld niet tegenkomt (schallende moskee, balkende ezels, karren), je voelt stof en viezigheid op de straten en het genot van weer schoon worden door een warme douche in je prachtige Riad of een behandeling in een Hamam.
Marokko is een geweldig land waarbij de medina van Fez een absolute aanrader is. Een doolhof van duizenden straatjes voert je door de vele wijken waarbij iedere wijk zijn eigen ambacht uitoefen zoals zilversmid, koperslager en garenververs. Mooi is ook dat iedere wijk in de medina standaard vijf kenmerken heeft. Ze hebben een fontein, een bakker (iedereen brengt daar zijn brood naar toe om af te laten bakken waarbij de bakker aan het brood herkent wat van wie is), een moskee, een hammam en een (koran)school.
Heel speciaal was het bezoek aan de leerlooierijen waar met o.a. duivenpoep het leer wordt gelooid en in andere baden vervolgens wordt geverfd. Voordat je binnenkomt krijg je muntblaadjes om onder je neus te houden want de stank is ondraaglijk. De plaatjes die je kunt schieten zijn echter geweldig!




Je “Local Hero” Brahim maakt jouw reis uniek met zijn insider tips. Gelijk persoonlijk contact en lokaal geregeld.
Bezoek website
FOX Verre Reizen biedt zowel groepsrondreizen als privéreizen met huurauto (tip!) naar Marokko aan.
Bezoek website
Stel zelf de Marokko rondreis samen die bij jouw wensen past door bouwstenen te combineren tot een complete rondreis.
Bezoek website
Bekijk & vergelijk meer goedkope vliegticketdeals op Cheaptickets.nl.